Werkconferentie Logistiek Beweegt de Circulaire Economie 2026 - verslag en uitkomsten
Samen verder bouwen aan circulaire logistiek
Op 9 oktober 2026 vond de tiende editie van de werkconferentie ‘Logistiek Beweegt de Circulaire Economie’ (LBCE) plaats. Dit jaar waren we te gast bij de Hogeschool Utrecht. Deze bijzondere editie stond in het teken van tien jaar LBCE. Ter gelegenheid daarvan werd voor het eerst de LBCE Award uitgereikt aan hét bedrijf dat laat zien hoe logistiek een drijvende kracht kan zijn achter de circulaire economie.
Tijdens de conferentie kwamen logistieke professionals, ondernemers, onderzoekers, beleidsmakers en studenten samen om kennis te delen en te werken aan praktische oplossingen voor logistiek in de circulaire economie. Daarbij blikten we terug op de afgelopen tien jaar en keken we vooruit naar de stappen die nodig zijn om circulaire logistiek verder te brengen.
In dit verslag zijn de belangrijkste uitkomsten van de werkconferentie samengebracht. Achtereenvolgens komen het programma en de inzichten uit de casussen, de kennissessies en de plenaire middagsessie aan bod.
We kijken terug op een inspirerende en geslaagde tiende editie en bedanken alle sprekers, partners en deelnemers voor hun betrokkenheid, waardevolle inzichten en bijdragen!
Een inspirerende aftrap van de 10e editie
Arjen Wierikx nam ons, als voorbereiding op de conferentie mee in een masterclass. Dit was de vierde masterclass, in de reeks Logistiek Beweegt de Circulaire Economie. De masterclass gaat over waarom anders ontwerpen, anders organiseren en anders veranderen noodzakelijk is om de transitie naar circulair denken en doen te versnellen én te verbeteren.
Overkoepelende inzichten
Uit de verschillende bijdragen tijdens de dag kwamen de volgende inzichten naar voren:
Samenwerking vraagt om gedeelde kosten, opbrengsten en verantwoordelijkheden
Samenwerking kwam steeds terug als bepalende factor. Bij producten met een lage waarde is de lineaire route vaak goedkoper. Samen investeren en opbrengsten en verantwoordelijkheden delen werd genoemd als oplossingsrichting.
Kijk verder dan de eigen keten
Verschillende sectoren lopen tegen vergelijkbare uitdagingen aan. Samenwerking tussen ketens en tussen grote en kleine bedrijven biedt mogelijkheden om bestaande kennis, logistiek en afzetkanalen te benutten.
Bepaal waarde zo vroeg mogelijk en kijk verder dan kosten
Onzekerheden rond inzameling, sortering en verwerking maken circulaire ketens complex. Het belang werd benoemd om zo vroeg mogelijk in de keten de waarde te bepalen en de stappen in samenhang te bekijken. Bij gemeentelijke vraagstukken kwam daarnaast de behoefte naar voren om ook andere waarden, zoals CO₂-reductie, zwaarder mee te wegen.
Organiseer de vervolgstap voor hergebruik gezamenlijk
Het vinden van een bestemming voor gebruikte producten ligt nu vaak bij de particulier. Het voorbeeld van een bank die niet door een kringloop wordt aangenomen, maakte duidelijk dat doorverwijzing naar andere kringlopen, reparateurs of verwerkers mogelijkheden biedt. Ook bij circulaire ambachtscentra werd gezamenlijke organisatie van inzameling en verkoop als richting genoemd.
Logistiek verbindt de circulaire opgave
Logistiek kwam terug als het slim organiseren van circulaire stromen. Het gaat daarbij niet alleen om vervoer, maar ook om de verbinding tussen inzameling, sortering, verwerking en hergebruik. De oproep was om de kansen hiervoor gezamenlijk op te pakken.
De conferentie van 2026 heeft opnieuw laten zien dat samenwerking de basis vormt voor circulaire logistiek. De uitdagingen waar we voor staan, kunnen we niet alleen oplossen. Juist door kennis te delen, verschillende perspectieven samen te brengen en gezamenlijk aan oplossingen te werken, kunnen we de circulaire economie verder brengen.
Casussen
De casussessies waren actief en interactief van opzet. Deelnemers werden nadrukkelijk uitgenodigd om suggesties en ideeën aan te dragen die de inbrenger verder konden helpen. Alle cases werden volgens een uniform format behandeld, waarbij de opbrengsten van de gesprekken werden vastgelegd op werkposters.
- Gemeentelijk beleid Circulaire Economie
- Slimme logistiek om CE businessmodellen rond te krijgen
- Bloemenafval een tweede leven geven
Hieronder volgt een beschrijving van de sessies, inclusief de belangrijkste inzichten.
Casussessie: Gemeentelijk beleid Circulaire Economie
Binnen deze sessie stonden twee onderwerpen centraal: de ontwikkeling en uitvoering van gemeentelijk circulair beleid en de rol van vervoer over water bij circulaire goederenstromen.
Gemeentelijk circulair beleid en circulaire ambachtscentra
Michiel van Wickeren bracht vanuit Cirkel Alliantie Regio Utrecht een casus in over de uitdagingen die gemeenten ervaren bij het ontwikkelen en uitvoeren van circulair beleid. Daarnaast werd gesproken over de logistiek rondom circulaire ambachtscentra en afgedankte producten die nog een tweede leven kunnen krijgen.
Inzichten uit sessie
- Maak circulair handelen makkelijk en aantrekkelijk:
Een van de onderwerpen die meermaals langs kwam is gedrag van mensen en hoe stimuleer je ze om circulair na te denken en te handelen. Is dat door een app? Door meerdere apps te koppelen? Of zijn apps alweer ouderwets en moet AI de juiste info geven (en dus de juiste input hebben) om mensen te helpen bij circulair handelen. Er kwam vooral naar voren: maak het makkelijk en aantrekkelijk. Daarbij werd ook genoemd dat strakkere regelgeving rond hergebruik en afval circulair gedrag van burgers ook kan stimuleren.
- Stem de logistieke inrichting af op de waarde en omvang van de stroom
Het thema ‘centraliseren versus aanbieder en afnemer direct koppelen‘ kwam aan bod. Bij hoogwaardige producten lijkt direct koppelen nuttig en dat scheelt verkeersbewegingen. Voor laagwaardige (maar grote) stromen lijkt juist centraliseren en daarna doorzetten naar verwerkingsplekken logisch. - Zorg voor geschikte locaties voor circulaire ambachtscentra.
Het succes van deze centra hangt samen met hun locatie en bereikbaarheid. De deelnemers benoemden het belang van ruimte in binnensteden voor circulaire ambachtscentra en hubs.
- Strakkere regelgeving en uitbreiding/invoeren van UPV’s helpt bij het reguleren van de stromen voor hergebruik.
Vervoer over water voor circulaire goederenstromen
Anne-Ruth Scheijgrond (Topsector Logistiek) en Henk van Laar (Logistic Navigators) stelden de vraag: hoe kunnen we circulaire goederenstromen, van restafval tot papier, duurzaam vervoeren? Welke kansen bieden onze vaarwegen en hoe kunnen gemeenten vervoer over water beter meenemen in hun circulaire beleid?
Zij namen de deelnemers mee in de mogelijkheden om bij het ophalen en verwerken van afval meer gebruik te maken van vervoer over water. Binnen deze opgave zijn twintig verschillende goederenstromen te onderscheiden. Vervoer over water kan de CO₂-uitstoot van het transport aanzienlijk verlagen, maar de uitvoering kent verschillende belemmeringen. Tijdens de sessie werd besproken welke samenwerking, beleidskeuzes en kennis nodig zijn om deze mogelijkheden beter te benutten.
Inzichten uit sessie
- Vier K’s bepalen de mogelijkheden voor vervoer over water:
De belangrijkste belemmeringen zijn samen te vatten in kades, kaders, ketenkosten en kennis. Niet alle gemeenten beschikken over geschikte vaarwegen en kades, en de aanleg van een kade vraagt een grote investering. Wet- en regelgeving stimuleren vervoer over water onvoldoende. Gemeenten kiezen vanwege de directe kosten vaak voor vervoer over de weg. Ook ontbreekt kennis over de mogelijkheden van vervoer over water. - Verbreed de businesscase en kijk naar de lange termijn:
Kijk verder dan de kosten voor het komende jaar. Door ook de kostenontwikkeling op langere termijn en maatschappelijke kosten, zoals uitstoot en congestie, mee te wegen, ontstaat een vollediger beeld van de waarde van vervoer over water. - Benut kades voor meerdere stromen en activiteiten:
Een kade is moeilijk te bekostigen vanuit alleen de kostenvoordelen van afvalvervoer. Onderzoek daarom welke andere logistieke stromen de kade kunnen gebruiken en welke verbindingen mogelijk zijn met economische activiteiten, zoals distributiecentra of windmolens. Ook bredere gemeentelijke en sociale doelen kunnen onderdeel worden van de businesscase. - Werk samen vanuit een gemeenschappelijke businesscase:
Gemeenten en ketenpartijen moeten over afzonderlijke belangen heen kijken en verder kijken dan de laagste kosten per transactie. Bestaande netwerken rond afvalstromen bieden hiervoor een basis. Een onafhankelijke intermediair kan partijen bij elkaar brengen en houden en de uitvoering van de gezamenlijke businesscase ondersteunen. - Laat aanbestedingen en beleid de overstap ondersteunen:
Met een levenscyclusanalyse kunnen gemeenten de financiële en maatschappelijke effecten op langere termijn meewegen in aanbestedingen. Dit kan investeringen in de aanleg en het onderhoud van kades beter onderbouwen. Daarnaast werd gepleit voor een strakker landelijk beleidskader met duidelijke doelstellingen voor uitstootreductie. - Onderzoek de belemmeringen vanuit de transactiekostentheorie:
Wetenschappelijk onderzoek kan helpen bij het analyseren van ontbrekend inzicht in kosten en opbrengsten, bestaande belangen en gewoonten, en investeringen voor één doel of een beperkte contractperiode. Bij een kade die uitsluitend wordt gebruikt voor afvaloverslag binnen één tijdelijk contract zijn de investeringskosten moeilijk terug te verdienen.
Casussessie: Slimme Logistiek om CE-businessmodellen rond te krijgen - Topsector Logistiek
Tijdens de workshop stond de vraag centraal hoe logistiek kan bijdragen aan een circulaire economie. Uit het vooronderzoek in sectoren als mode/textiel en e-waste komt naar voren dat onzekerheid een belangrijke belemmering vormt. Organisaties hebben moeite om volumes, kwaliteit van retourstromen, regelgeving en de uiteindelijke businesscase goed in te schatten.
Inzichten uit sessie
- Samenwerking
We horen vaak dat logistiek voor de circulaire economie vraagt om meer samenwerking. Deelnemers zien een verschuiving van individuele activiteiten naar gedeelde logistieke diensten, waarbij producenten, retailers, gemeenten, reparatiebedrijven en logistieke dienstverleners gezamenlijk retourstromen organiseren. Door bestaande logistieke netwerken ook voor retourstromen te benutten kunnen schaalvoordelen ontstaan en kosten worden verlaagd. - Logistieke oplossingen
Logistiek is het inzamelen, sorteren, repareren, hergebruiken en recyclen van producten. Daarbij werd genoemd dat retourprocessen zo eenvoudig mogelijk moeten zijn voor consumenten en bedrijven. Ook bestaat behoefte aan standaardisatie van producten en aan ontwerpkeuzes die reparatie, hergebruik en recycling ondersteunen. - Beleid en regelgeving
De deelnemers zien een belangrijke rol voor beleid. Genoemd werden uitgebreide producentenverantwoordelijkheid, verplichte terugname van producten, stimulansen voor reparatie en hergebruik en strengere eisen aan recyclebaarheid. Tegelijkertijd werd opgemerkt dat regelgeving voldoende praktisch uitvoerbaar moet blijven en circulaire initiatieven niet onbedoeld mag belemmeren. - Ontbrekende kennis
We zien behoefte aan meer inzicht in de waarde van materialen en producten binnen circulaire ketens. Daarnaast werden slimme sorteersystemen, AI-ondersteunde reparatie, kennisdeling via platforms en opleidingen gericht op reparatie als belangrijke ontwikkelrichtingen genoemd. Ook blijft de vraag hoe consumenten en bedrijven kunnen worden gemotiveerd om producten daadwerkelijk terug te brengen. - Conclusie
De workshop laat zien dat de transitie naar een circulaire economie vooral vraagt om samenwerking, schaalgrootte en het verminderen van onzekerheden. Wanneer logistieke partijen gezamenlijk retourstromen organiseren en ondersteund worden door passend beleid, kunnen circulaire ketens economisch aantrekkelijker en beter uitvoerbaar worden.
Casussessie: Bloemenafval een tweede leven geven – Groot Packaging
Groot Packaging geeft bloemenafval een tweede leven. Ze verwerken ingezamelde bloemenresten tot FlowerPaper en maken hier mooie, circulaire verpakkingen van die duurzaamheid zichtbaar maken.
Patrick Kapteijn, ondernemer en founder van Groot Packaging, bracht een casus in over de verdere opschaling. Er ligt minimaal 20 miljoen kilo aan bloemresten klaar om te worden geüpcycled, maar hoe organiseer je die logistiek? Hoe breng je de juiste partijen bij elkaar en waar loop je tegenaan bij het opschalen van een circulaire keten?
Inzichten uit sessie
- Ketenverbreding is noodzakelijk
Groot Packaging regisseert momenteel de circulaire keten binnen de bloemensector. Als echter al het beschikbare bloemenafval wordt verwerkt, kan deze sector niet alle verpakkingen opnemen. Om verder te groeien moet Groot Packaging buiten de eigen sector kijken en het productassortiment uitbreiden. - Opschaling verlaagt de prijs: FlowerPaper is bij uitstek geschikt voor het hogere segment vanwege de materiaalkosten. Hoewel opschaling de kostprijs fors zal verlagen, blijft het een hoogwaardig en wat duurder product. Tijdens de brainstorm zijn interessante nieuwe afzetmarkten geïdentificeerd.
- Vervolgstappen & Kennisvragen: Om nieuwe markten te betreden wil Groot Packaging een circulair marktonderzoek uitvoeren. Daarnaast is verder technisch onderzoek nodig naar de toepassingen van het materiaal en de verpakkingen. Beide vraagstukken wil Groot Packaging graag in samenwerking met de hogescholen oppakken.
- Waarde in de papierketen: Bij nieuwe afzetmarkten zal een volledig gesloten keten (zoals nu in de bloemensector) niet altijd haalbaar zijn. Wel blijven de verpakkingen circulair: via het oudpapier komen ze simpelweg weer terecht in de reguliere papierketen.
Kennissessies
Tijdens het middagprogramma vonden vier kennissessies plaats. Hieronder worden de sessies beschreven, met ruimte voor de belangrijkste inzichten.
Kennissessie: Van circulaire ambitie naar organiserend vermogen - Arjen Wierikx
Arjen Wierikx (Hogeschool Utrecht) presenteerde de resultaten van de Circulaire Volwassenheidsmeting, ontwikkeld binnen zijn promotieonderzoek naar het meetbaar maken van circulaire prestaties. Op basis van bijna 3.500 metingen bij meer dan 1.000 organisaties liet hij zien dat de uitdaging vooral ligt in het ontwikkelen van het organisatorisch vermogen om circulaire oplossingen te laten werken en op te schalen.
Daarbij stonden vragen centraal over eigenaarschap, de verdeling van kosten en opbrengsten, databeschikbaarheid, samenwerking in de keten en het loslaten van lineaire routines. Circulariteit vraagt daarmee om een structurele verandering in hoe organisaties ontwerpen, organiseren en veranderen.
Inzichten uit de sessie
In de sessie gingen deelnemers ook actief met ingebrachte casussen aan de slag. Daarbij onderzochten zij welke waarde zij willen behouden: de functie, het product, een component of het materiaal. Waar ligt het Circulair Order Ontkoppelpunt (COOP)? En welke informatie, kwaliteitsborging of logistieke dienst is daarvoor nodig?
Kennissessie: Lessen uit onderzoeksprogramma’s LINCIT & LogiCELL
LogiCELL onderzoekt logistieke uitdagingen rond hergebruik en recycling en test oplossingen in de praktijk, zoals het organiseren van retourstromen en het omgaan met beperkt houdbare reststromen. LINCIT richt zich op de overgang van lineaire toeleveringsketens naar circulaire bedrijfsecosystemen en ontwikkelt hiervoor kennis, inzichten en tools voor logistieke en operationele processen.
Renzo Akkerman (LogiCELL, Wageningen University & Research) en Néomie Raassens (LINCIT, TU Eindhoven) deelden onderzoeksresultaten uit beide programma’s. Met de afronding van de projecten in zicht bespraken zij waar hun bevindingen overlappen en waar deze verschillen.
Inzichten uit de sessie
- Circulaire logistiek vraagt om andere ketens dan lineaire logistiek: Onderzoek laat zien dat retourstromen, reparatie, refurbishment en hergebruik om andere processen, partners en sturingsmechanismen vragen dan traditionele distributienetwerken.
- De businesscase voor circulariteit is vaak ketenafhankelijk: Zowel in LogiCELL als in LINCIT blijkt dat de kosten en baten niet altijd bij dezelfde partij terechtkomen. Samenwerking en nieuwe verdienmodellen zijn daarom essentieel.
- Data en transparantie zijn cruciale randvoorwaarden: Inzicht in productielocaties, conditie, eigenaarschap en restwaarde is noodzakelijk om circulaire goederenstromen efficiënt te organiseren en op te schalen.
- Ruimte en infrastructuur vormen een belangrijke bottleneck: Voor opslag, sortering, reparatie en consolidatie zijn specifieke locaties en logistieke voorzieningen nodig. De beschikbaarheid daarvan bepaalt mede het succes van circulaire initiatieven.
- Opschaling vraagt om meer dan technologie alleen: De projecten laten zien dat naast innovatieve oplossingen ook governance, regelgeving, organisatievormen en publiek-private samenwerking bepalend zijn voor impact.
- Regionale ecosystemen zijn een belangrijke succesfactor: Beide projecten laten zien dat circulaire waardeketens het beste functioneren wanneer bedrijven, kennisinstellingen en overheden samenwerken binnen een regionaal netwerk met gedeelde ambities.
- Data en transparantie zijn cruciale randvoorwaarden: Inzicht in productielocaties, conditie, eigenaarschap en restwaarde is noodzakelijk om circulaire goederenstromen efficiënt te organiseren en op te schalen.
- Ruimte en infrastructuur vormen een belangrijke bottleneck: Voor opslag, sortering, reparatie en consolidatie zijn specifieke locaties en logistieke voorzieningen nodig. De beschikbaarheid daarvan bepaalt mede het succes van circulaire initiatieven.
- Strategieën verschillen per product, sector en waardeketen: Er bestaat geen universele circulaire oplossing. Afhankelijk van productwaarde, levensduur en ketenstructuur kunnen strategieën als hergebruik, reparatie, refurbishment, remanufacturing of recycling het meest effectief zijn.
- Opschaling vraagt om systeemverandering en regionale samenwerking: Onderzoek onderstreept dat niet alleen technologie, maar ook governance, regelgeving, organisatievormen en publiek-private samenwerking bepalend zijn voor de transitie naar een circulaire economie.
Kennissessie: Digitaal Product Paspoort in de logistiek
In de (verre) toekomst moet elk product dat op de Europese markt wordt gebracht een DPP hebben. Het DPP wordt gezien als een middel om productdata beschikbaar te stellen aan actoren in de waardeketen, zodat o.a. de circulariteit van een product wordt bevorderd.
In deze kennissessie namen Helmer van Merendonck en Pascal Sluiter (Hogeschool Utrecht) de deelnemers mee in deze twee vragen:
- Welke waarde kan het DPP hebben voor de logistiek?
- Welke waarde kan de logistiek leveren voor het DPP?
Inzichten uit de sessie
- Het DPP komt eraan, maar er is nog veel onduidelijkheid over wat een DPP precies is en welke waarde het gaat opleveren.
- Hoewel DPP voortkomt uit Europese regelgeving, is het goed om te kijken naar welke waarde een DPP kan opleveren voor een bedrijf of waardeketen, naast het alleen compliant zijn. De waarde is ook afhankelijk van invulling van de R-strategieën. Hier liggen ook kansen voor de logistiek (bijvoorbeeld return, inzameling, opslag).
- Het DPP is niet alleen een Europees feest, maar ook een ontwikkeling die wereldwijd plaatsvindt.
- Het DPP kan impact hebben op de logistiek, omdat meer bewijslast geleverd kan worden op de goederen die vervoerd dienen te worden.
- Naast het opleveren van waarde zijn er aan een DPP ook kosten verbonden: hoe verdelen we deze kosten zodat iedereen kan en wil meedoen?
- Hoe duurzaam is een DPP wanneer er voor elk product zoveel data wordt opgeslagen?
Kennissessie: Circulaire zorg. Duurzame keuze ketenperspectief
Bij verduurzaming in de zorg ligt de focus vaak op één product of één handeling. Maar wat verandert er als we kijken naar het volledige zorgpad van een cliënt? Welke keuze is dan écht het meest duurzaam/circulair?
Tijdens deze kennissessie werd door Paulien de Graaf-Muller (Windesheim) inzicht gegeven hoe ketengericht analyseren helpt om verder te kijken dan afzonderlijke handelingen, afdelingen en organisaties. Door impact zowel horizontaal; over het hele proces (tijd), als verticaal; binnen en tussen organisaties in kaart te brengen, ontstaat een completer beeld. Dit leidt soms tot verrassende inzichten en andere, duurzamere/circulaire keuzes. Ook werd besproken welke analysemethodes kunnen helpen om dit op grotere schaal en met regelmaat te doen, zodat vaker ketengerichte duurzame keuzes worden gemaakt.
10 jaar casussen LBCE - Onderzoeken studenten Hogeschool Rotterdam
Tijdens het plenaire deel presenteerden de studenten Floris Veldhuis, Tijn Werner, Wessel de Koning, Casper Knaapen, Leona Teclu hun onderzoeksresultaten. Na interviews met 10 casussen van de afgelopen 10 jaar werkconferentie LBCE deelden zij hun conclusies; waar staan de casussen/initiatieven nu? Wat maakt het succes van initiatieven en wat zijn de drempels? Bekijk hieronder de poster met hun resultaten, of download de poster hier.
De LBCE award
Dit jaar reikten we de eerste LBCE Award uit! De genomineerden: PAKT, Swapped, BOXO en Mainfreight. Allen hebben gepitcht, het publiek heeft gestemd, het lag dichtbij elkaar..
De winnaar van de allereerste LBCE award is PAKT Packaging!
Met een landelijke infrastructuur voor herbruikbare verpakkingen verbindt PAKT producenten, horeca, retailers en logistieke partners. Door lege verpakkingen slim terug te laten stromen via bestaande transportbewegingen, maakt PAKT hergebruik schaalbaar, praktisch en betaalbaar. Ontzettend gefeliciteerd aan PAKT en natuurlijk ook aan de genomineerde voor het feit dat zij al uitgekozen waren tot deze top vier.
Samen bouwen aan een circulaire logistiek
Tijdens de conferentie heeft Claartje Visser de hele dag op creatieve wijze vastgelegd in een prachtige tekening. Van de verschillende deelsessies tot het plenaire programma: alle belangrijke momenten en inzichten van de dag zijn hierin terug te vinden. Uiteraard sloten we de conferentie af met een gezellige borrel, waar de gesprekken nog lang doorgingen en nieuwe verbindingen werden gelegd.
Als onderdeel van de conferentie had het Lectorenplatform Circulaire Economie een succesvolle strategiesessie. Sinds 2017 werken lectoren en onderzoekers van zestien hogescholen samen in het Lectorenplatform Circulaire Economie. Met elkaar willen ze met behulp van praktijkgericht onderzoek de transitie naar een circulaire economie versnellen. Het lectorenplatform is een open netwerk en faciliteert graag verbindingen tussen onderzoek, onderwijs en bedrijfsleven. De lectoren sloten daarnaast aan bij de conferentiedag!
De conferentie van 2026 heeft opnieuw laten zien dat samenwerking de basis vormt voor circulaire logistiek. De uitdagingen waar we voor staan, kunnen we niet alleen oplossen. Juist door kennis te delen, verschillende perspectieven samen te brengen en gezamenlijk aan oplossingen te werken, kunnen we de circulaire economie verder brengen.
We kijken terug op een inspirerende en geslaagde tiende editie en bedanken alle sprekers, partners en deelnemers voor hun betrokkenheid, waardevolle inzichten en bijdragen!